Tygodnik Podlaski nr 195 (364))

Tygodnik Podlaski nr 195 (364))
Pobierz PDF Archiwum PDF
 
 

HISTORIA BIALSKIEJ „CIUCHCI” 22.06.2018

HISTORIA BIALSKIEJ „CIUCHCI”

Miejska Biblioteka Publiczna kontynuuje dobrą tradycję przybliżania bialczanom historii regionu. Ostatnio dr Rafał Dmowski, pracownik naukowy Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, zaprezentował dzieje Bialskiej Kolei Dojazdowej, funkcjonującej w powiecie bialskim w l. 1917 – 1971.

Kolej wąskotorowa od pierwszej połowy XIX wieku była cudem techniki, który zrewolucjonizował transport towarów i ludzi. W niektórych rejonach Polski funkcjonuje ona do dnia dzisiejszego jako atrakcja turystyczna. W naszym regionie istniała od 1917 roku do początków lat 70-tych, kiedy to została zlikwidowana z uwagi na nierentowność. Dzieje Bialskiej Kolei Dojazdowej potocznie zwanej „wąskotorówką” lub „ciuchcią” przybliżył miłośnikom historii regionu dr Rafał Dmowski, pracownik naukowy Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach.

Bialską kolej wąskotorową rozpoczęli budować Niemcy podczas I wojny światowej. Powstał wówczas odcinek Biała Podlaska – Rokitno. Składy wyruszały w trasę przy wieży ciśnień. To jeden z wielu obiektów – poza torami – kojarzących się z koleją, który ocalał do czasów współczesnych. Tor wiódł Aleją Jana Pawła II i ul. Janowską do Roskoszy, gdzie w czasach późniejszych rozgałęział się w trzech kierunkach: Konstantynowa, Janowa Podlaskiego oraz Cieleśnicy. Jaki był cel budowy kolejki?

Wywóz konfiskowanych Podlasiakom płodów rolnych oraz drewna. Prelegent przytoczył słowa nieżyjącego już regionalisty i historyka Jerzego Sroki: „Niemieckie rządy w Białej Podlaskiej były typowym przykładem gospodarki rabunkowej, nie licząc się z nikim i z niczym przebili bezlitośnie okoliczne lasy.” W latach międzywojennych wąskotorówka była sukcesywnie rozbudowywana. Tuż przed wybuchem II wojny światowej liczyła trzy linie:

– Biała Podlaska – Konstantynów, przez Roskosz, Witulin, Mariampol, Leśną Podlaską, Nosów, Stasinów;

– Biała Podlaska – Janów Podlaski, przez Roskosz, Rokitno, Klonownicę Dużą, Klonownicę Małą;

– Biała Podlaska – Cieleśnica, przez Roskosz i Rokitno.

Punktualność docierania do poszczególnych stacji była tak precyzyjna, że ludzie według poruszania się kolejki regulowali zegarki. Łącznie bialska wąskotorówka liczyła ok. 90 km. W Muzeum Kolejnictwa w Warszawie zachował się „Rocznik Kolejowy na rok 1931/1932”, dzięki któremu można ustalić prawie pełną obsadę personalną oraz całą infrastrukturę bialskiej wąskotorówki.

W latach powojennych głównym zadaniem „ciuchci” oprócz przewozu ludzi był transport towarów takich jak kreda z kopalni w Kornicy, wyrobów gorzelnianych z Cieleśnicy i Witulina, drewna z okolicznych lasów oraz produktów rolno-spożywczych.

Na początku lat siedemdziesiątych uznano iż wąskotorówka to przeżytek i anachronizm. W 1972 roku znikła na stałe z naszego krajobrazu. Szyny z rozebranych torów trafiły do huty. Jedynym ich śladem są nasypy. Najlepiej zachowany i najbardziej malowniczy odcinkiem trasy znajduje się za wsią Kamieniczne na linii wiodącej do Janowa Podlaskiego. Wcale bogata jest pozostała infrastruktura, zwłaszcza budynki stacyjne. W byłym bialskim dworcu głównym, znajdującym się w pobliżu stacji PKP mieszczą się obecnie lokale mieszkalne. Charakterystyczny żółty budynek przy skrzyżowaniu ul. Jana Pawła II z ul. Brzeską to była stacja Biała Podlaska Miasto. Dawne budynki kolejowe zachowały się również m.in. w Janowie Podlaskim i Leśnej. Jednym z najpiękniejszych zabytków jest most łukowy na rzece Klukówce w pobliżu Roskoszy.

powrót

Dodaj komentarz 
Zawiadom mnie o nowych komentarzach